Ở các lễ hội truyền thống thường được tổ chức vào dịp đầu xuân, người dân thường tổ chức chơi, biểu diễn cờ tướng, cờ người. Nhưng nơi tụ hội đông vui nhất là hội cờ Chùa Vua (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội).



"Phi chùa Vua bất thành danh thủ"

Những ngày đầu Xuân thường là thời gian thi đấu căng thẳng đối với giới mê cờ tướng. Những lễ hội truyền thống tổ chức khắp các miền đất nước đều tổ chức thi đấu cờ tướng dưới nhiều hình thức khác nhau. Cầu kỳ thì có cờ người, đơn giản thì có cờ bỏi, cờ bàn. Nhưng có một lễ hội mà bất kỳ một danh thủ chơi cờ nào ở miền bắc cũng mong một lần được tham gia thi đấu, đó là thi đấu cờ tại lễ hội Chùa Vua tổ chức từ mồng 6 đến mồng 9 Tết.

Hầu như năm nào hội Chùa Vua cũng có đủ mặt những danh thủ kỳ tài đất bắc. Ở đây, diễn ra không biết bao nhiêu cuộc tỉ thí đỉnh cao giữa các đại kỳ thủ mà hàng chục năm sau người ta còn nhắc mãi. Suốt mấy chục năm qua, có thể kể đến những kỳ thủ lẫy lừng như: Lê Uy Vệ, Hứa Tiến, Nguyễn Tấn Thọ, sau này là các tên tuổi như: Lại Việt Trường, Nguyễn Vũ Quân, Ðào Cao Khoa... hầu như năm nào cũng góp mặt tại kỳ đài này. Ðánh cờ ở Chùa Vua, thắng giải Chùa Vua còn có một vinh dự khác. Ðó là được vinh danh ở nơi thờ Vua cờ duy nhất ở nước ta. Vì lẽ đó, nhiều người vẫn bảo "Phi chùa Vua bất thành danh thủ", tức là không đánh cờ ở Chùa Vua thì chưa được coi là danh thủ.

Chùa Vua tọa lạc ở phố Thịnh Yên, quận Hai Bà Trưng. Chùa được khởi dựng vào thời Lý mang tên Hưng Khánh tự. Trong khuôn viên chùa có điện thờ Ðế Thích. Trong quan niệm của đạo Bà-la-môn, Ðế Thích là vua của các vị thần. Nhưng do quan niệm hỗn dung tôn giáo, khuôn viên chùa vừa thờ Phật, vừa thờ Ðế Thích. Theo các thư tịch cổ, hằng năm, vua nhà Lý cùng các bầy tôi thường đi lễ chùa Hưng Khánh và đền Ðế Thích vào ngày 30 tháng Chạp. Ðến thời Lê, vua Lê và các đại thần trước khi đến Ðàn Nam Giao để tế trời đất, bao giờ cũng đến chùa Hưng Khánh cầu quốc thái dân an. Từ đó, dân gian gọi đây là Chùa Vua. Từ xa xưa, dân gian coi Ðế Thích là người đánh cờ giỏi nhất cả cõi người, cõi trời. Tương truyền, đến đời Lê, vì ngưỡng vọng Ðế Thích, một vị hoàng tử nhà Lê mê cờ đã chọn chùa Vua làm trung tâm đấu cờ tướng của kinh đô Thăng Long. Tục lệ đó được gìn giữ đến ngày nay. Ước chừng đã được khoảng năm thế kỷ.

Sân Chùa Vua chính là bàn cờ khổng lồ được dành cho trận đấu cờ chung kết. Toàn bộ sân được lát bằng đá tảng xanh. Ở chính nơi này, từng diễn ra biết bao câu chuyện kỳ thú. Ngoài những trận chiến để đời, còn có chuyện thú vị khác. Người yêu cờ còn nhớ câu chuyện thú vị về ông Trương Sinh, một cao thủ cờ miền bắc. Khi ông Sinh qua nhiều trận thắng, thì bất ngờ có một phụ nữ ở huyện Thanh Trì xin vào dự giải. Là phụ nữ, nên bà được Ban Tổ chức đặc cách không phải thi vòng sơ khảo. Ông Sinh vui vẻ tiếp trận cờ bỏi bày giữa sân Chùa. Nào ngờ, mới sau 14 nước đi, ông Sinh đã tái mặt vì mất một con mã với nữ kỳ thủ. Ông Sinh xin chuyển sang cờ bàn, lui vào đánh ở trong phòng. Kết quả ông Sinh bị thua và tuyên bố giải nghệ! Trận chung kết thường là trận đấu cờ người. Quân đỏ là nam giới, quân đen là những cô thanh nữ, tuổi đôi mươi, ăn mặc diêm dúa như những bà chúa. Vì thế, dự hội cờ còn là dịp người ta ngắm người. Những yếu tố bất ngờ, những câu chuyện "bên lề" những trận đấu cờ... khiến hội Chùa Vua càng thêm hấp dẫn.

Gìn giữ cho mai sau

Ðến hẹn lại lên, mồng 6 Tết năm nay, Chùa Vua khai hội. Hội Chùa Vua diễn ra trong không khí trầm mặc, khác hẳn với không khí ồn ào, náo nhiệt của những lễ hội thông thường. Trong khuôn viên của ngôi chùa, khi các trận đấu vòng loại đang diễn ra, anh Phạm Minh Hiếu ở phố Bạch Ðằng (quận Hoàn Kiếm), một người mê cờ tướng và biết chơi cờ từ năm 6-7 tuổi cho biết: "Hầu như năm nào tôi cũng đến Chùa Vua xem đánh cờ. Vừa xem, mình vừa luận nước cờ, vừa học hỏi cách đánh của người chơi".

Mặc dù những trận cờ hay luôn thu hút đông đảo người xem, nhưng tất cả đều giữ yên lặng để các kỳ thủ tập trung vào những nước đi. Chính vì tập trung toàn những cao thủ, cho nên mặc dù người chơi có thể tự do đăng ký thi đấu, nhưng số lượng kỳ thủ tham gia hội Chùa Vua hầu như chưa năm nào vượt quá 100 người. Năm nay, hội Chùa Vua có khoảng 80 kỳ thủ tham dự.

Hội Chùa Vua không chỉ là nơi hội tụ những đại kiện tướng cờ cấp quốc gia, mà tại đây, họ còn có thể gặp nhiều kỳ thủ "ẩn mình". Không phải cứ mang danh kiện tướng quốc gia là dễ dàng giành phần thắng. Giới chơi cờ còn nhớ giải cờ Xuân Mậu Tý năm 2008, kỳ thủ Nguyễn Vũ Quân khi ấy là người Việt Nam đầu tiên giành Huy chương đồng ở giải Vô địch cờ tướng thế giới, nhưng đã có một trận đấu vô cùng vất vả, may mắn mới thủ hòa được một kỳ thủ nghiệp dư. Hay như có năm, nhà vô địch cờ Ðông-Nam Á Ðào Cao Khoa, nhà vô địch quốc gia Ðỗ Hồng Việt đều bị loại sớm, không thể tiến vào vòng thi sau. Những trận đấu như thế luôn đem lại cho họ nhiều kinh nghiệm quý.

Trước đây, hội Chùa Vua do nhà chùa phối hợp với dân làng Thịnh Yên (cũ) tổ chức. Những năm gần đây, lễ hội được Trung tâm Thể dục thể thao quận Hai Bà Trưng và nhà chùa phối hợp tổ chức. Thể thức thi đấu cũng được thay đổi, vừa theo thể thức thi đấu quốc tế, vừa tuân thủ theo thể thức truyền thống. Theo thể thức hiện nay, 16 kỳ thủ thuộc hàng kiện tướng, đội tuyển quốc gia sẽ được chọn làm hạt giống. Các kỳ thủ tự do khác sau khi đăng ký, sẽ được phân đôi, đấu loại trực tiếp cho đến khi chọn ra 16 người cao cờ nhất, thi đấu với 16 kỳ thủ hạt giống, để tranh chức vô địch. Nhiều người nói rằng, Hà Nội có Văn Miếu, Y Miếu, còn Chùa Vua, với lễ hội cờ "độc nhất vô nhị", xứng đáng được gọi là "Kỳ Miếu Thăng Long".

GIANG NAM
(Nguồn: nhandan.org.vn)